Online mı, yüz yüze mi kurumsal eğitim: Hangisi ne zaman seçilmeli?

Kısa cevap

Online ve yüz yüze kurumsal eğitim arasındaki seçim, formatın kendisinden çok eğitimin konusuna, ekibin coğrafi dağılımına ve uygulama ihtiyacına göre yapılmalıdır. Dağınık ekiplere bilgi ve araç becerisi kazandırmak için canlı online eğitim; yoğun ekip etkileşimi, atölye ve fiziksel donanım gerektiren konular için yüz yüze eğitim daha uygundur. İkisini sırayla kullanan harmanlanmış programlar çoğu zaman iki formatın güçlü yanlarını birleştirir.

Temel kavramlar

Canlı (senkron) online eğitim: Eğitmen ve katılımcıların aynı anda video konferans üzerinden bir araya geldiği eğitim.

Hibrit eğitim: Aynı oturuma katılımcıların bir kısmının sınıftan, bir kısmının uzaktan bağlandığı eğitim.

Harmanlanmış (blended) eğitim: Programın bazı modüllerinin online, bazılarının yüz yüze yapıldığı eğitim. Örneğin teori online, uygulama atölyesi yüz yüze.

Sanal laboratuvar: Katılımcının kendi bilgisayarına kurulum yapmadan, tarayıcı ya da uzak bağlantıyla eriştiği hazır uygulama ortamı. Teknik eğitimlerin online yapılabilmesinde belirleyicidir.

Online eğitim mi daha etkili, yüz yüze eğitim mi?

Hiçbir format tek başına daha etkili değildir; öğrenme sonucunu belirleyen, eğitimin tasarımı, uygulama süresi ve eğitmenin etkileşimi yönetme biçimidir. Bu nedenle "hangisi daha iyi" yerine "bu konu ve bu ekip için hangisi uygun" sorusunu sormak gerekir.

ABD Eğitim Bakanlığı için hazırlanan meta-analiz, online koşullardaki öğrencilerin ortalamada biraz daha iyi performans gösterdiğini, online ve yüz yüze unsurları birleştiren programlarda farkın daha büyük olduğunu buldu. Ancak yazarlar bu farkı ortamın kendisine bağlamamak gerektiğini, harmanlanmış programların genellikle ek öğrenme süresi içerdiğini vurguladı (Kaynak: Means vd., Evaluation of Evidence-Based Practices in Online Learning, U.S. Department of Education, 2010).

Hangi durumlarda online kurumsal eğitim daha uygun?

Online eğitim, katılımcılar farklı lokasyonlarda çalışıyorsa, içerik ekran başında yapılan işlerden oluşuyorsa ve programın haftalara yayılması gerekiyorsa daha uygundur.

• Dağınık ekipler: Farklı şehir ya da ülkelerdeki çalışanlar seyahat etmeden aynı oturumda buluşur.

• Ekran başında yapılan işler: Yazılım, veri analizi ve yapay zeka araçları gibi konularda uygulama, ekran paylaşımı ve sanal laboratuvarla sınıftaki kadar doğrudan yapılabilir.

• Yayılmış programlar: Haftada bir iki yarım günlük oturum, katılımcının öğrendiğini aradaki günlerde kendi işinde denemesine imkân verir.

• Kayıt ve tekrar: Oturumlar kaydedilebilir. Kayıtta katılımcı görüntüsü ve sesi varsa bu kişisel veridir; katılımcılar önceden bilgilendirilmelidir.

Üretken Yapay Zeka Araçları ve Efektif Kullanımları Eğitimi ya da Power BI, İş Zekası Eğitimi gibi araç odaklı konular, katılımcıların kendi ekranlarında uygulama yaptığı canlı online oturumlara iyi uyum sağlar.

Hangi durumlarda yüz yüze kurumsal eğitim daha uygun?

Yüz yüze eğitim, öğrenmenin ekip içi etkileşimle, fiziksel malzemeyle ya da donanımla gerçekleştiği konularda ve katılımcının gündelik işten tamamen kopması gereken yoğun programlarda daha uygundur.

• Atölye çalışmaları: Tasarım odaklı düşünme ve ürün keşfi gibi duvar, kâğıt ve post-it üzerinde yürüyen çalışmalar sınıfta daha akıcı ilerler.

• Donanım içeren eğitimler: Gömülü sistemler ya da ağ cihazları gibi konularda katılımcının cihaza dokunması gerekir.

• Ekip kurma hedefi: Yeni bir araya gelen ekiplerde ortak dil ve güven oluşturmak, aynı odada geçirilen zamanla hızlanır.

• Hassas içerik: Kurum içi gizli veri ya da sistemlerle yapılan uygulamalar, kontrol edilen bir ağ ve mekânda daha kolay yönetilir.

Örneğin Academy Club'ın TEB çalışanları için tasarladığı Design Thinking eğitimi, Saklıköy TEB Formasyon Akademisi'nde etkileşimli atölye oturumlarıyla gerçekleştirildi ve empati haritaları, fikir üretimi ve prototipleme gibi birlikte yapılan çalışmalara dayanıyordu (haber).

Online ve yüz yüze eğitim hangi kriterlerde ayrışır?

Formatlar en çok maliyet yapısı, erişim, etkileşim kalitesi ve uygulama ortamının hazırlanması konularında ayrışır.

Hibrit format esnek görünse de, aynı oturumda hem sınıfı hem ekranı yönetmek zordur ve uzaktan katılanlar çoğu zaman tartışmanın dışında kalır. Mümkünse "herkes online" ya da "herkes sınıfta" düzenini tercih edin.

Eğitim konusuna göre hangi format seçilmeli?

Format seçiminde en güvenilir başlangıç noktası eğitimin konusudur; çünkü konu, uygulamanın nerede ve nasıl yapılacağını belirler.

Teknik konularda belirleyici soru, uygulama ortamının uzaktan sağlanıp sağlanamayacağıdır. Kubernetes ve Orchestration Eğitimi gibi bir içerik, katılımcılar hazır bir küme ortamına bağlanabiliyorsa online yürütülebilir. Penetrasyon/Sızma Testi eğitimi gibi saldırı araçlarının kullanıldığı içeriklerde ise kurum ağından yalıtılmış bir laboratuvar şarttır. Hackathon, datathon ve ideathon gibi yarışmalar online yapılacaksa takım iletişim kanalı ve mentor saatleri baştan planlanmalıdır.

Online eğitimde verim nasıl korunur?

Online eğitimde verim; oturumları kısa bloklara bölerek, katılımcıyı sık sık uygulamaya geçirerek ve teknik hazırlığı eğitimden önce tamamlayarak korunur. Stanford Üniversitesi'nden Jeremy Bailenson, video konferans yorgunluğunun olası nedenleri arasında sürekli yakın plan göz temasını, kişinin kendi görüntüsünü sürekli görmesini ve fiziksel hareketin kısıtlanmasını sayar (Kaynak: Bailenson, Nonverbal Overload, Technology, Mind, and Behavior, 2021).

• Kısa bloklar: Tam gün yerine yarım günlük oturumlar ve düzenli molalar planlayın.

• Anlatım–uygulama döngüsü: Kısa bir anlatımın ardından katılımcıyı kendi ekranında bir göreve geçirin.

• Küçük gruplar: Ayrı oturum odalarında eşli ya da üçlü çalışma, sessiz katılımcıları sürece dahil eder.

• Takvim koruması: Yöneticilerden eğitim saatlerinde katılımcılara toplantı konmamasını isteyin.

Kurumsal eğitim formatı adım adım nasıl seçilir?

Format, hedef netleştikten sonra uygulama türü, katılımcı dağılımı, uygulama ortamı ve toplam maliyet sırayla değerlendirilerek seçilir.

1. Hedefi yazın. Eğitim sonunda katılımcıların neyi farklı yapacağını tek cümleyle ifade edin.

2. Uygulama türünü belirleyin. Uygulama ekranda mı, fiziksel materyalle mi, grup tartışmasıyla mı yapılacak?

3. Katılımcı dağılımını çıkarın. Kaç kişi, kaç lokasyon, hangi saat dilimleri?

4. Uygulama ortamını kontrol edin. Kurulum yapılabiliyor mu, sanal laboratuvar kullanılabilir mi, kurum ağı hangi bağlantılara izin veriyor?

5. Toplam maliyeti hesaplayın. Eğitim ücretine seyahat, konaklama, mekân ve işten uzak kalınan süreyi ekleyin.

6. Pilot oturumla test edin. Özellikle online teknik eğitimlerde ilk oturumu küçük bir grupla yapıp kurulum ve etkileşim sorunlarını önceden görün.

Online eğitim öncesi kısa kontrol listesi:

• Video konferans aracı kurum güvenlik politikasıyla uyumlu

• Uygulama ortamı ya da sanal laboratuvar erişimi önceden test edildi

• VPN, proxy ve yönetici yetkisi kısıtları IT ekibiyle konuşuldu

• Eğitim saatleri katılımcıların takviminde bloklandı

Sahadan gözlemler: Format seçiminde kurumlar en sık nerede zorlanıyor?

Kurumlar en sık, formatı eğitimin konusuna göre değil alışkanlığa ya da yalnızca maliyete göre seçtikleri için zorlanıyor. Academy Club, kurumsal eğitimlerini online ya da yüz yüze, Türkçe ya da İngilizce olarak Türkiye, Avrupa Birliği ve Orta Doğu'daki kurumlar için planlıyor; aşağıdaki gözlemler bu süreçte tekrar eden durumlara dayanır.

Online teknik eğitimin ilk saati kuruluma gidiyor. Yönetici yetkisi olmayan kurum bilgisayarları ve bağlantıyı kesen proxy ayarları yüzünden ilk oturum sorun gidermeyle geçiyor. Eğitimden önce kısa bir kurulum kontrolü ya da tarayıcıdan erişilen hazır bir laboratuvar bu kaybı büyük ölçüde önlüyor.

Ofiste yapılan yüz yüze eğitim, katılımcıyı işten koparmıyor. Katılımcılar molalarda masalarına dönüyor, acil toplantılara çağrılıyor. Yoğun programlarda ofis dışı bir mekân ya da takvimi tamamen bloklanmış bir online program daha iyi sonuç veriyor.

Hibrit oturumlarda uzaktaki katılımcı izleyiciye dönüşüyor. Sınıftaki tartışma ve tahta çalışması ekrana aktarılamıyor. Teknik eğitimlerde "herkes kendi bilgisayarından online" düzeni daha eşit bir deneyim sağlıyor.

Kamera kapalı sessizlik, ilgisizlik değil. Katılımcıların bir kısmı kalabalık ekranda soru sormaktan çekiniyor. Küçük grup çalışması, sohbetten soru toplama ve katılımcıya ekranını paylaştırarak birlikte hata ayıklama etkileşimi belirgin biçimde artırıyor.

Kapanış

Online ya da yüz yüze kararı, eğitimin konusu, uygulamanın nasıl yapılacağı ve ekibin nerede çalıştığı netleştiğinde kendiliğinden belirginleşir. Ekran başı teknik konular için iyi hazırlanmış canlı online eğitim, atölye ve donanım ağırlıklı konular için yüz yüze eğitim, uzun programlar için harmanlanmış tasarım çoğu kurumun ihtiyacını karşılar. Kurumunuza özel formatta bir program planlamak isterseniz Academy Club’ın eğitim kataloğunu inceleyip ilgilendiğiniz eğitimler için talep oluşturabilirsiniz.